از دیدگاه علمای احناف و دیوبند
تراویح فقط هشت رکعت ثابت است
رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: «صلوا کما رأیتمونی أصلی»
نماز بخوانید همانگونه که دیدید من نماز می خوانم. صحیح بخاری
نحمده ونصلی علی رسوله الکریم اما بعد:
یکی از سنتهای که مردم علاقه شدید به اجرای آن در ماه مبارک رمضان دارند نمازی است که با نام
تراویح در میان مردم شهرت یافته است این نمازهمان نماز شب ویا قیام اللیلی است که رسول خدا
صلی الله علیه وسلم در غیر رمضان نیز اداء می کردند این نماز دارای نامهای متعددی است چون در
شب اداء می شود به آن قیام اللیل وچون در پایانش نماز وتر خوانده می شود وبا آن تمام نماز شب
وتر یعنی طاق می شود بدان وتر وچون در بعد از هر چهار رکعت اندکی استراحت دارد بدان تراویح گفته
می شود.
رسول خدا صلی الله علیه وسلم این نماز را بدون سنت عشاء یازده وباسنت عشاء سیزده رکعت
می خواندند
وهرگز از رسول خدا صلی الله علیه وسلم ثابت نیست که ایشان بیست رکعت خوانده باشند ویا اینکه
دو نماز خوانده باشند یعنی بیست رکعت تراویح وهشت رکعت نماز شب.
ودر این باره به دو روایت زیر توجه نمائید:
1 ) عن أبی سلمة بن عبد الرحمن أنه سأل عائشه رضی الله عنه کیف کانت صلاة رسول الله
صلی الله علیه وسلم فی رمضان؟ فقالت: ما کان رسول الله صلی الله علیه وسلم یزید فی
رمضان ولا فی غیره علی إحدی عشرة رکعة یصلی أربعا فلا تسل عن حسنهن وطولهن، ثم
یصلی أربعا، فلا تسل عن حسنهن وطولهن، ثم یصلی ثلاثا.
(این حدیث را بخاری، مسلم، أبوعوانه، أبوداود، ترمذی، نسائی، امام مالک، بیهقی وامام احمد روایت
نمودند).
از أبوسلمه پسر عبد الرحمن روایت است که ایشان از عائشه رضی الله عنها پرسیدند که نماز رسول
خدا صلی الله علیه وسلم در رمضان چگونه بوده است؟ عائشه رضی الله عنها فرمودند: که رسول خدا
صلی الله علیه وسلم در رمضان وغیر رمضان از یازده رکعت بیشتر نمی خواندند؛ چهار رکعت می خواندند
ولی از زیبائی وطولانی بودنشان مپرس و سپس چهار رکعت دیگر می خواندند ولی از زیبائی وطولانی
بودنشان مپرس وسپس سه رکعت دیگر(که همان وترباشد) می خواندند.
2) عن جابر رضی الله عنه قال: صلی بنا رسول الله صلی الله علیه وسلم فی شهر رمضان
ثمان رکعات، وأوتر.......
( این روایت را ابن نصر، طبرانی در معجم صغیر،ابن خزیمه وابن حبان روایت نمودند).
ازجابر رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در رمضان برای ما هشت رکعت
نماز خواندند وبعد هم وتر خواندند......
واما مسئله ای دیگری که بیان آن در مورد تراویح ضروری بنظر می رسد، این است که می گویند:
سیدنا عمر بیست رکعت تراویح خوانده است و دستور داده که مردم بیست رکعت تراویح بخوانند،
لذا این مسئله را نیز توضیح می دهیم تا حقیقت معلوم گردد وبرای واضح شدن این مطلب به سه
روایت زیر دقت فرمایید:
1-عن سائب بن یزید أنه قال: «أمر عمر بن الخطاب أبی بن کعب وتمیماً الداری أن یقوما للناس
بإحدی عشرة رکعة، قال وکان القاری یقرأ بالمئین حتی کنا نعتمد علی العصی من طول القیام
وما کنا ننصرف الا فی بزوغ الفجر»: ( از سائب بن یزید گوید: عمربن خطاب و به ابی بن کعب و تمیم
داری دستور دادند که با مردم یازده رکعت بخوانند. راوی می گوید: قاری دویست آیه می خواند تا جایی
که ما به دلیل طولانی شدن قیام به عصا تکیه می دادیم و ما از نماز بر نمی گشتیم مگر اندکی قبل از
طلوع فجر). (موطا ما لک باب ما جاء فی قیام رمضان).
نیموی حنفی در کتاب آثارالسنن دربارهی این روایت میگوید: این روایت را مالک و سعید ابن منصور و
ابوبکر ابن شیبه نقل کردهاند و اسناد آن صحیح است.
2-روی سعید بن منصور فی سننه قال: «حدثنا عبد العزیز بن محمد حدثنی محمد بن یوسف
سمعت السائب بن یزید یقول کنا نقوم فی زمان عمر بن الخطاب بإحدی عشرة رکعة»:
(سعید بن منصور در سننش میگوید: عبد العزیز بن محمد از محمد ابن یوسف روایت کرده است که
گوید شنیدم سائب ابن یزید می گوید: ما در زمان عمر بن خطاب یازده رکعت تراویح می خواندیم).
امام سیوطی در رساله المصابیح میگوید: اسناد این روایت: «فی غایة الصحة»:
(این سند در انتهای درجه صحت قرار دارد). «مرعاة المفاتیح 333/4 باب قیام شهر رمضان».
3-«حدثنا یحیی بن سعید القطان عن محمد بن یوسف أن السائب أخبره ان عمر جمع الناس علی
ابی وتمیم فکانا یصلیان أحدی عشرة رکعة»:
(یحیی بن سعید قطان از محمد بن یوسف روایت می کند که سائب به او خبر داده است که عمر مردم
را جمع کرد تا پشت سر ابی و تمیم نماز تراویح را با جماعت بخوانند آن دو یازده رکعت تراویح
میخواندند. اسناد این روایت صحیح است).
«مرعاة المفاتیح 333/4 باب قیام شهر رمضان»
از روایات مذکور مشخص می شود که عمر به ابی بن کعب و تمیم داری رضی الله عنهما دستور دادند
مطابق با سنت پیامبرصلی الله علیه وسلم یازده رکعت تراویح بخوانند. وسند این روایات صحیح است.
خلاصه آنچه تا به اینجا بیان شد این است:
1 ) تراویح ،نمازشب و وتر یک نمازاست که بنا بر عللی که قبلا ذکر شد دارای نامهای متعددی شده
است.
2) رسول خدا صلی الله علیه وسلم نمازتراویح را بدون دو رکعت سنت عشاء یازده رکعت وبا دو رکعت
سنت عشاء سیزده رکعت می خواندند.
3 ) بیست رکعت در نماز تراویح از هیچ حدیث صحیحی بثبوت نرسیده است.
4 ) عمر فاروق رضی الله عنه به ابی بن کعب وتمیم داری رضی الله عنهما دستور دادند تا به مردم یازده
رکعت تراویح بخوانند.
تمام این سخنانی که در بالا گفته شده ودلایل آنها از احادیث صحیح بیان شده است بزگترین علماء قدیم
ومعاصر مذهب احناف تأیید نموده اند وبرای اثبات این مطلب به سخنان علماء بزرگ احناف توجه فرمایید:
1- علامه ابنهمام حنفی شارحهدایه میگوید: «إن قیام رمضان سنة إحدی عشر رکعة بالوتر فی
جماعة فعله علیه الصلاة و السلام»:( سنت در قیام رمضان (تراویح) یازده رکعت با وتر است که با
جماعت خوانده می شود، چون پیامبر خوانده است.
و در چند سطر بعد می نویسد: «وظاهر کلام المشایخ إن السنة عشرون و مقتضی الدلیل ما
قلنا»: (علمای ما می گویند: بیست رکعت سنت است. اما به اقتضای دلیل آنچه ما گفتیم -یازده رکعت-
ثابت است).
(فتح القدیرچاپ مصر1/334 (ودر چاپ دارالفکر بیروت لبنان1/468).
2ـ علامه ابن نجیم گوید: «و قد ثبت أن ذلک کان إحدی عشرة رکعات بالوترکما ثبت فی الصحیحین
من حدیث عایشه فإذن یکون علی اصول مشایخنا المسنون ثمانیة منها و المستحب إثنا
عشر»: (ثابت است که تراویح با وتر یازده رکعت بوده است، همان طور که در صحیحین از عائشه
ـرضیاللهعنهاـ به ثبوت رسیده است؛ بنابراین طبق اصول علمای ما احناف سنت هشت رکعت است
و دوازده رکعت دیگر مستحب است).
(بحر الرائق2/72) .
3ـ علامه ابن عابدین در فتاوای شامی میگوید: تردیدی نیست که دلایل معتبر ایجاب می کند که تعداد
رکعات سنت در تراویح هشت رکعت است وباقیمانده دوازده رکعت مستحب است.
(رد المختار1/495)
4ـ علامهاحمد طحطاوی میگوید: «أن النبی صلی الله علیه وسلم لم یصلها عشرین بل ثمانیاً»:
(پیامبرr تراویح را بیست رکعت نخوانده است، بلکه هشت رکعت خوانده است).
(حاشیه درالمختار ص295).
5ـ علامه ابو السعود حنفی رحمه الله گوید: «لأن النبی صلی الله علیه وسلم لم یصلها عشرینا
بل ثمانیاً»: (...چرا که پیامبر صلی الله علیه وسلم آن را –تراویح را- بیست رکعت نخوانده است بلکه
هشت رکعت خوانده است).
(شرح الکنز ص265)
6ـ ملا علی قاری حنفی رحمه الله میگوید: «إن التراویح فی الأصل أحدی عشرة رکعة فعله
علیه السلام»: (همانا تراویح در اصل یازده رکعت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم انجام داده
است).
(مرقاة شرح مشکاة ج1/ص115).
7ـ علامه سید احمد حموی حنفی رحمه الله گوید: «أن النبی صلی الله علیه وسلم لم یصلها
عشرین بل ثمانیاً»: (...چراکه پیامبر صلی الله علیه وسلم (تراویح) را بیست رکعت نخوانده است بلکه
هشت رکعت خوانده است).
(حاشیه الاشباه و النظائر ص9).
8ـ مولوی محمد احسن نانوتوی رحمه الله می گوید: «لأن النبی صلی الله علیه وسلم لم یصلها
عشرین بل ثمانیاً»: (... چون پیامبر صلی الله علیه وسلم آن را- تراویح را- بیست رکعت نخوانده است
بلکه هشت رکعت خوانده است).
(حاشیه کنز الدقائق).
9ـ علامه رشید احمد گنگوهی در رساله ی الحق الصریح میگوید: (یازده رکعت تراویح از سرور عالم
ثابت و مؤکد است).
10ـ رئیس الفقها ابو الحسن الشرنبلالی میگوید: «انه صلی الله علیه و سلم صلی بالجماعه
احدی عشر رکعة بالوتر»: (همانا پیامبر صلی الله علیه وسلم تراویح را با وتر به جماعت یازده رکعت
خوانده است).
(مراقی الفلاح شرح نورالایضاح ص247).چاپ بیروت – لبنان- دارالکتب العلمیه سال 2004م1424ه ص/
159).
11ـ ملا علی قاری میگوید: «و فی صحیحی ابن خزیمة و ابن حبان أنه صلی بهم ثمان رکعات
والوتر»: (در دو کتاب صحیح ابن خزیمه و صحیح ابن حبان روایت است که رسول خدا با اصحاب هشت
رکعت تراویح و وتر خواند).
(مرقاةالمفاتیح/175).
12ـ علامه عبد الحی میگوید: «و اما العدد فروی ابن حبان وغیره أنه صلی بهم فی تلک اللیالی
ثمان رکعات و ثلاث رکعات وتراً»: (اما تعداد رکعات تراویح، ابن حبان و... روایت کرده اند که پیامبر
صلی الله علیه وسلم در آن شبها با آنان هشت رکعت خواند و سپس سه رکعت وتر خواند).
(عمدة الرعایة ج1/ 107 ).
13ـ علامه عینی میگوید: «فإن قلت لهم لم یبین فی الروایات المذکوره عدد هذه الصلاة التی
صلاها رسول الله فی تلک اللیالی قلت روی ابن خزیمه و ابن حبان من حدیث جابر رضی الله
عنه قال: صلی بنا رسول الله صلی الله علیه وسلم ثمان رکعات ثم اوتر»: (اگر اعتراض شود که
در روایات مذکور تعداد رکعاتی که پیامبر صلی الله علیه وسلم در شبهای رمضان خوانده است، بیان
نشده است؟ من می گویم ابن خزیمه و ابن حبان از جابر روایت کرده اند که پیامبر صلی الله علیه وسلم
با ما هشت رکعت خواند و سپس وتر خواند).
(عمدة القاری ص997).
14ـ مولانا محمد یوسف کاندهلوی مولف حیاة الصحابه در3/165تا/167 درباره تراویح بحث کرده است و
تنها روایات هشت رکعت را آورده است؛ بنابراین معلوم میشود که تراویح نزد ایشان هم فقط هشت
رکعت سنت است.
و نيز مولانا كاندهلوي در حيات الصحابه تحت عنوان «ابي بن کعب و امامت نمودن به زنانش در نماز تراويح
در خانهاش» ميآورد:
ابويعلي از جابربن عبدالله روايت نموده است كه گفت: ابي بن كعب نزد رسول خدا آمد و گفت: اي رسول
خدا! امشب چيزي انجام دادم –البته در رمضان- پرسيد: آن چيست اي ابي؟ گفت: زناني در منزلم
گفتند: نمي توانيم قرآن بخوانيم، بنابراين پشت سر تو نماز ميگزاريم، و افزود بنابراين برایشان هشت
ركعت نماز خواندم و وتر هم بجاي آوردم، بدان رضايت نشان داد و چيزي نگفت{و به سنت تبديل گرديد.}
«و مولانا كاندهلوي در پاورقي اين گونه آورده است: هيثمي در (74/2) ميگويد: اين روايت را ابويعلي و
طبراني به مانند آن در الأوسط روايت كردهاند، و اسناد آن حسن است». ر.ك. ترجمه يفارسي 213/5
انتشارات شيخالاسلام تربت جام، چاپ اول 1385.
15- مولانا محمد قاسم نانوتوی بنیان گذار دارالعلوم دیوبند میگوید: (بر اهل علم پوشیده نیست که
قیام رمضان و قیام اللیل(تهجد) فی الواقع یک نماز است، که در رمضان برای تیسیر مسلمین در اول
شب مقرر کرده شد و هنوز عزیمت در ادائش آخر شب است).(فیوض قاسمی ص13).
16ـ علامه انورشا ه کشمیری رحمهالله گوید: «و لا مناص من تسلیم أن تراویحه علیه السلام کانت
ثمانیة رکعات ولم یثبت فی روایة من الروایات أنه علیه السلام صلی التراویح والتهجد علیحدة
فی رمضان»: (چاره ای جز این نیست که بپذیریم تراویحی که پیامبر صلی الله علیه وسلم خوانده
است هشت رکعت بوده است ودر هیچ روایتی به اثبات نرسیده است که پیامبر صلی الله علیه وسلم
در رمضان دو نماز جداگانه تراویح وتهجد خوانده باشد).
(عرف الشذی مع الترمذی مطبوعه فاروقی کتب خانه بیرون یوهر گیت ملتان و الفضل مارکیت اردوبازار
لاهورص/281 ).
و جلوتر می نویسد: از پیامبر صلی الله علیه وسلم به صحّت ثابت است که هشت رکعت خوانده است،
اما روایت بیست رکعت از پیامبر صلی الله علیه وسلم سندش ضعیف است و بر ضعفش اتفاق نظر دارند.
(عرف الشذی علی جامع الترمذی).
باز انورشاه در فیض الباری شرح البخاری می نویسد: وانگهی به صورت مرفوع از پیامبر ثابت نشده است
که بیشتر از سیزده رکعت خوانده باشد مگر از طریق روایت ضعیف).
ونیز مولانا انور شاه کشمیری در فیض الباری شرح بخاری 420/1 می نویسد: تراویح و تهجد از نظر من
یک نماز است.
17ـ علامه قسطلانی شارح بخاری در ارشاد الساری میگوید: «عن ابن عباس قال کان رسول الله
یصلی فی رمضان عشرین رکعة والوتر وإسناده ضعیف و قد عارضه حدیث عایشه هذا وهو
فی صحیحین مع کونها اعلم بحاله علیه الصلاة والسلام لیلا من غیرها»: (پیامبر صلی الله علیه
وسلم با وتر یازده رکعت خوانده است و در روایتی که سیزده رکعت آمده است، منظور دو رکعت سنت
فجر است که علاوه بر یازده رکعت بوده است اما روایت ابن ابی شیبه از ابن عباس رضی الله عنه که در
آن آمده است پیامبر صلی الله علیه وسلم در رمضان بیست رکعت و سپس وتر می خواند، اسناد آن
ضعیف است و با حدیث عائشه ـ رضی الله عنها ـ که در صحیحین آمده معارض است و این در حالی است
عائشه ـرضی الله عنهاـ که همسر پیامبر صلی الله علیه وسلم بوده از عبادت شب پیامبر صلی الله
علیه وسلم آگاه تر بوده است). (267/2).
18ـ علامه احمد علی سهارنپوری حنفی در حاشیه صحیح البخاری میگوید: «ما کان یزید فی رمضان...
الی آخرالحدیث، و ما رواه ابنابی شیبه و الطبرانی والبیهقی من حدیث ابن عباس أنه علیه الصلاة
والسلام کان یصلی فی رمضان عشرین رکعة والوتر فضعیف مع مخالفته لصحیح». (حدیث عائشه ـ
رضیاللهعنها ـ را که پیامبر صلی الله علیه وسلم در رمضان و غیر رمضان از یازده رکعت بیشتر نمی
خواند.... و اما آنچه ابن ابی شیبه و طبرانی و بیهقی از حدیث ابن عباس رضی الله عنه روایت کردهاند
که رسول خدا صلی الله علیه وسلم بیست رکعت در رمضان و وتر میخواندند، ضعیف است. علاوه بر
اینکه با حدیث مخالف صحیح است).(1/154حاشیه3).
به این ترتیب می بینیم که مفهوم عبارت سهارنپوری و عینی و قسطلانی یکی است که در حدیث ابن
عباسt تعداد رکعات تراویح بیست و در حدیث عائشه ـرضیاللهعنهاـ هشت رکعت است و هر دو حدیث
در مورد تراویح است به همین خاطر احمد علی سهارنپوری میگوید: که حدیث ابن عباس رضی الله
عنه با حدیث بی بی عائشه ـ رضی الله عنهاـ معارض است؛ بنابراین سهارنپوری این را می پذیرد که
پیغمبر صلی الله علیه وسلم فقط یازده رکعت تراویح خوانده است.
19-عبدالله بن مودود موصلی حنفی متولد/599 در الاختیار لتعلیلالمختار1/69 مینویسد: «والأفضل
استیعاب أکثر اللیل بها لأنها قیام اللیل، و ینوی التراویح أو سنة اللیل أو قیام رمضان»: (در
تراویح افضل آن است که بیشتر شب را در بر گیرد –بیشتر شب مشغول نماز باشد- چرا که قیام الیل
است و میتواند تراویح یا سنت شب و یا قیام رمضان –عبادت شب رمضان- نیت کند). بدیهی است که
سنت شب و قیام رمضان هردو به معنای همان نماز تهجد است.
20ـ حافظ ابن حجر عسقلانی رحمه الله مینویسد: «و اما ما رواه ابن ابی شیبه من حدیث ابن
عباس کان یصلی فی رمضان عشرین رکعة و الوتر فإسناده ضعیف و قد عارضه حدیث عایشه
هذا الذی فی صحیحین مع کونها أعلم بحال النبی لیلا من غیرها والله اعلم»: (اما آن حدیثی
که ابن ابی شیبه از ابن عباس رضی الله عنه روایت می کند که پیامبر صلی الله علیه وسلم در رمضان
بیست رکعت تراویح و وتر می خواندند، اسنادآن ضعیف است و با حدیث صحیح عائشه ـ رضی الله عنهاـ
که در صحیحین آمده است تعارض دارد و گفتنی است که عائشه ـرضیاللهعنهاـ داناتر به حال و عبادت و
نماز پیامبر صلی الله علیه وسلم در شب از دیگران بوده است.
(فتح الباری 4/266 ح/2013 ).
از عبارت ابن حجر این معلوم می شود که حدیث عائشه ـرضیاللهعنهاـ فقط در مورد تهجد نیست بلکه
در مورد تراویح هم است و در غیر اینصورت معارض بودن آن با حدیث ابن عباس رضی الله عنه سخنی
بی معنا است.
21ـ مولانا عبد الحی حنفی رحمةاللهعلیه میگوید: «و اما عدد ما صلی ففی حدیث ضعیف أنه
صلی عشرین رکعة و الوتر»: (اما تعداد رکعاتی که در تراویح خوانده است در حدیث ضعیفی آمده که
بیست رکعت خوانده است و سپس وتر خوانده است). اخرجه ابن ابی شیبه من حدیث ابن عباس.
و اخرج ابن حبان فی صحیحه من حدیث جابر: «أنه صلی بهم ثمان رکعات ثم أوتر و هذا أصح کذا
فی التنویر»: (و ابن حبان در صحیح خود از جابر روایت کرده است که پیامبر با آنان هشت رکعت خواند
و سپس وتر خواند و همانطور که در التنویر آمده است این صحیحتر است).
(التعلیق الممجد شرحموطامحمد ص/141).
و باز مولانا عبدالحیدر عمدة الرعایه207/1 مینویسد: «واما العدد فروی ابن حبان و غیره أنه صلی بهم
فی تلک اللیالی ثمان رکعات وثلاث رکعات الوتر»: (اما تعداد رکعات تراویح ابن حبان و... روایت کردهاند که
پیامبر در آن شبها با اصحاب هشت رکعت خواندند و سپس سه رکعت وتر خواندند).
22ـ شیخ ذکریا رحمة الله علیه گوید: «لا شک فی أن تحدید التراویح فی عشرین رکعة لم
یثبت مرفوعاً عن النبی بطریق صحیح علی اصول المحدثین وما ورد فیه من روایة ابن عباس
متکلم فیها علی اصولهم»: (در این شکی نیست که تعداد رکعات تراویح، در بیست رکعت محدود
نیست؛ زیرا بیست رکعت بصورت مرفوع از پیامبر صلی الله علیه وسلم ثابت نیست وحدیثی که از ابن
عباس رضی الله عنه در اینباره آمده است، طبق اصول محدثین ضعیف ومتکلم فیه است).
(اوجزالمسالک شرح موطا مالک36/1).
23ـ شیخعبدالحق، حنفی، محدث، دهلوی گوید: «قالوا ان هذا الحدیث ضعیف والصحیح ما روته
عایشه أنه علیه الصلاة والسلام صلی احدی عشر رکعات کما هو عادته فی قیام رمضان و
روی انه کان بعض السلف فی عهد عمربن عبد العزیز یصلون احدی عشرة رکعة قصداً
تشبیهاً برسول الله»: (گفتهاند که حدیث ابن عباس رضی الله عنه ضعیف است و صحیح آن حدیثی
است که عائشه ـ رضی الله عنهاـ روایت کرده است، که پیامبر صلی الله علیه وسلم یازده رکعت
خوانده است. همانطور که عادت رسول خدا در قیام الیل بود و روایت است که برخی از علمای سلف
در زمان خلافت عمر بن عبدالعزیز قصداً و به نیت تشابه به پیامبر یازده رکعت میخواندند).
(ما ثبت بالسنه لشیخ عبد الحق محدث دهلوی ص217).
24ـ وصیاحمدحنفی میگوید: (و«و حدیث ابن عباس هذا ضعیف و قد عارضه حدیث عایشه
الذی اخرجه محمدبن الحسن فی الموطا والبخاری فی صحیحه قالت ما کان یزید فی رمضان
ولا فی غیره علی احدی عشر رکعة مع کون عایشه أعلم بحال النبی لیلاً من غیرها»: (حدیث
ابن عباس که در آن بیست رکعت تراویح آمده است، ضعیف و با حدیث عایشه که محمد بن حسن
شیبانی در موطا و بخاری در صحیحش آورده معارض است که عایشه میگوید: پیامبر صلی الله علیه
وسلم در رمضان و غیر رمضان از یازده رکعت بیشتر نمی خواند با توجه به این که عایشه از هر کس
دیگر از وضعیت عبادت شب پیامبر صلی الله علیه وسلم داناتر بوده است).
(تعلیقمعانیالآثارص/350).
25-امام سیوطی میگوید: «هذا الحدیث ضعیف جداً» [یعنی: حدیث ابن عباس] لا تقوم به حجة
ومن اتفق هولاء الائمة علی تضعیفه لا یحل الاحتجاج بحدیثه».(این حدیث ضعیف جدا است
(یعنی حدیث ابن عباس) این حدیث حجت نمی شود وعلمای جرح وتعدیل بر ضعیف بودن این حدیث
اتفاق نظر دارند به این حدیث حجت گرفتن جایز نیست).
(کتاب المصابیح للتراویح).
25-امام زیلعی میگوید: «و هو معلول بأبی شیبه ابراهیم بن عثمان جد الامام ابی بکر بن ابی
شیبة وهو متفق علی ضعفه ولینه ابن عدی فی الکامل ثم انه مخالف للحدیث الصحیح عن
سلمة بن عبد الرحمن أنه سال عایشه کیف کانت صلاة رسول الله فی رمضان قالت ما کان
یزید فی رمضان ولا فی غیره علی إحدی عشرة رکعة». این حدیث(حدیث بیست رکعت) معلول
وضعیف است، که ابی شیبه ابراهیم بن عثمان جد امام ابی بکر بن ابی شیبه روایت کرده است، و علما
بر ضیعف بودن این حدیث اتفاق دارند و ابن عدی درکامل خود این حدیث را لین یعنی: معلول و ضعیف
قرار داده است. وانگهی این حدیث با حدیث صحیحی که از ابی سلمه بن عبد الرحمن روایت است که
گوید: از عایشه سوال کردم نماز رسول خدا در رمضان چگونه بود؟ عایشه گوید:: نماز شب رسول خدا
در رمضان وغیر رمضان از یازده رکعت بیشتر نبوده است». (نصب الرایة293/1).
26-علامه ابوالطیب محمد بن عبد القادر سندهی حنفی نقشبندی می گوید: «ورد عن ابن عباس قال
کان رسول الله یصلی فی رمضان عشرین رکعة والوتر، رواه ابن ابی شیبه واسناده ضعیف وقد عارضه
حدیث عایشه وهو فی صحیحین فلا تقوم به حجة»: (از ابن عباس حدیثی روایت شده که رسول خدا
در رمضان بیست رکعت و وتر می خواند واین روایت را ابن ابی شیبه نقل کرده واسنادش ضعیف است
و با حدیث عایشه در صحیحین، معارض است. پس بنا براین نمی توان این روایت را – روایت ابن عباس
را- دلیل معتبری باشد.
(شرحترمذی1/423 ).
/گلزار%20گفتارهای%20زیبای%20اسلامی_files/oloomedene.gif)
/گلزار%20گفتارهای%20زیبای%20اسلامی_files/glp-k.gif)
/گلزار%20گفتارهای%20زیبای%20اسلامی_files/insan-k.gif)
/گلزار%20گفتارهای%20زیبای%20اسلامی_files/hs9yj7.gif)
/گلزار%20گفتارهای%20زیبای%20اسلامی_files/thx1-1.gif)
